.

Polski

Stalking – od MI�OŚCI do ZBRODNI

Associazione Italiana di Psicologia e Criminologia,- Osservatorio Nazionale Stalking (z siedzibą w Rzymie). Informacje o Associazione Italiana di Psicologia e Criminologia. Pierwszą organizacją,  które zdecydowała się zainteresować problemem stalkingu w Polsce (poprzez badania empiryczne i szereg wykładów teoretycznych) jest założone w Rzymie w 2001 roku Włoskie Towarzystwo Psychologii i Kryminologii (Associazione Italiana di Psicologia e Criminologia – AIPC).  Towarzystwo to wyróżnia się interdyscyplinarnością i specyficznym doświadczeniem pracy zespołu w zakresie psychologii sądowej i kryminologii. Posiada również liczne doświadczenia we współpracy z organizacjami bezpieczeństwa publicznego, Uniwersytetami i innymi ośrodkami naukowymi włoskimi i międzynarodowymiUtworzono 4 strony internetowe, które łącznie notują tysiące kontaktów dziennie:

www.stalking.it – www.criminalmente.it

Od 2001 roku AIPC, poprzez różne wydziały obejmuje kompleksowe i wielostronne działania w przypadkach przemocy i rozmaitych formach prześladowania, nękania, naruszania wolności, w ramach działań: Instytutu Psychologii i Kryminologii, Narodowego Obserwatorium ds. Stalkingu, Centrum Konsultacji Prawnej i Psychologicznej, Instytut Badań Psycho-społecznych, Narodowe Centrum ds. Nieletnich, oraz Centrum Sprawcy Stalkingu.

STALKING – OD MI�OŚCI DO ZBRODNI

STALKING – PODĄŻANIE ZA OFIARĄ

Definicja stalkingu:

Stalking jest to systematyczne naruszanie wolności osobistej poprzez rozmaite formy naruszenia wolności osobistej i prywatności drugiej osoby, takie, jak: natrętne telefonowanie, wysyłanie sms-ów, listów i e-maili, groźby, zachowania agresywne, śledzenie, nękanie, obserwowanie i szkodzenie. Zachowania te przyjmują charakter ciągły i powodują strach, skrępowanie, dyskomfort fizyczny i psychiczny,  szereg dolegliwości zdrowotnych – fizycznych i psychicznych, trudności w kontaktach interpersonalnych i uzasadnione obawy o własne bezpieczeństwo.

Stalking jest modelem zachowania charakteryzującym się powtarzającymi się naruszeniami granic zarówno w sferze życia publicznego, jak i prywatnego jednej lub więcej osób. Narodzić się może jako komplikacje jakichkolwiek relacji i każdy może być ofiara. Zjawisko stalkingu występuje najczęściej w kontekście rodzinnym i partnerskim. Może również wystąpić wśród znajomych, przyjaciół, bądź w miejscu pracy.

Stalking objawiać się może szerokim wzorcem zachowań, takich, jak: uporczywe nękanie telefonami, zadręczanie wiadomościami sms,  bądź e-mail, obserwowanie, podglądanie, śledzenie, nachodzenie miejscu zamieszkania lub w pracy, uciążliwe i niemile widziane wręczane bądź wysyłane podarunki lub kwiaty,  groźby, zachowania agresywne, niszczenie mienia i rozmaite formy działania na szkodę osoby,  która w tym kontekście staje się ofiarą natrętne wydzwanianie, zadręczanie wiadomościami sms, bądź e-mail, wręczane bądź wysyłane podarunki i kwiaty, a także groźby, zachowania agresywne, nękanie, śledzenie, obserwowanie i rozmaite formy działania na szkodę osoby, która w tym kontekście staje się ofiarą.

Badania nad występowaniem stalkingu w Polsce

Pierwsze w Polsce badania przekrojowe nad występowaniem stalkingu zostały przeprowadzone przez J. Skarżyńską (Associazione Italiana di Psicologia e Criminologia, Osservatorio Nazionale Stalking) w 2006 r. na próbie reprezentatywnej (N=2000, 984 mężczyzn i 1016 kobiet w wieku 16-69 lat).

Wyniki tych badań wykazały, iż:  12 % populacji polskiej jest lub było ofiarą aktów stalkingu.

Dokładniejsza analiza danych zebranych podczas badań w Polsce wykazała, iż

• w 72 % przypadków stalkingu ofiarÄ… jest kobieta
• W 88 % przypadków stalkingu istniaÅ‚a relacja znajomoÅ›ci miÄ™dzy ofiarÄ… i napastnikiem,

z czego w 58,3 %  autorem stalkingu był partner lub były partner;

• Åšredni okres przeÅ›ladowania to półtora roku (18 miesiÄ™cy) , dla 81% ofiar okres przeÅ›ladowania trwaÅ‚ od kilku miesiÄ™cy do 2 lat. NajdÅ‚uższy okres przeÅ›ladowania to 8 lat.
• U 62% ofiar doÅ›wiadczenie stalkingu wpÅ‚ynęło negatywnie na ich życie i zdrowie wywoÅ‚ujÄ…c poczucie zagrożenia, niepokój, zaburzenia psychosomatyczne i problemy w relacjach interpersonalnych (skutki psychiczne i relacyjne), Tylko 15% ofiar podaÅ‚o, iż fakt przeÅ›ladowania zgÅ‚aszaÅ‚o policji (brak danych o formie tych zgÅ‚oszeÅ„ i krokach podjÄ™tych przez policjÄ™).

Konotacje kryminologiczne.

Stalking jest zatem problemem poważnym, którego nie wolno lekceważyć.  Do najciemniejszych stron tego zjawiska należą zabójstwa. Według danych zgromadzonych przez Osservazione Nazionale dello Stalking (Narodowe Obserwatorium ds. Stalkingu we Włoszech – O.N.S. 2006) w ciągu trzech lat (2003-2005) około 10% dokonanych zabójstw poprzedzonych było czynami rozpoznawanymi jako stalking. Stwierdzono ponadto wysokie występowanie nawrotów i seryjność zjawiska (w 25% przypadków).

Ofiary stalkingu.

Ofiarą stalkingu może być każdy – zarówno kobiety jak i mężczyźni! Najczęściej ofiarą stalkingu staje się były partner (a ściślej partnerka), jednakże ofiarą stalkingu może również zostać osoba całkiem obca dla prześladowcy, wręcz przypadkowa, w odniesieniu do której stalker stworzył wyimaginowany związek uczuciowy.

Sprawcy stalkingu.

Sprawcy stalkingu  (ok. 95%) to najczęściej osoby niepsychotyczne, w przypadku których możemy mówić o stylach osobowości autorów stalkingu, nie zaś o psychopatologi. Badania i konsultacje prowadzone przez struktury AIPC (Osservatorio Nazionale Stalking), wykazały, iż zdecydowana większość stalkerów wykazuje organizację osobowości pogranicza (borderline) bądź narcystyczne zaburzenia osobowości. U osób tych na prześladowanie ofiar  mogą wpływać rozmaite czynniki psychologiczne, w tym, wysoka wrażliwość i strach przed odrzuceniem, potrzeba bliskości, przekonanie o doznaniu niesprawiedliwości ze strony ofiary, a także zazdrość i pragnienie zemsty. Takie zachowania ujawniają trudności typu uczuciowego i relacyjnego ze strony autora stalkingu.

• Badania nad wystÄ™powaniem stalkingu w Polsce wykazaÅ‚y, iż stalker to najczęściej mężczyzna w wieku poniżej 40 roku życia -75,8 % ogółu sprawców to mężczyźni poniżej 40 roku życia.

Relacja między ofiarą i sprawcą. Stalking najczęściej dotyczy osób powiązanych więzami rodzinnymi lub tworzących związek partnerski. Jednakże ofiarą może stać się każdy a stalkerem może być nawet osoba zupełnie obca ofierze. Badania nad występowaniem stalkingu w Polsce wykazały, iż  w ok. 90 % przypadków istniała relacja znajomości między ofiarą i napastnikiem, z czego: w 17,6% przypadków napastnikiem okazał się partner, a w 40,4 % – były partner. Zatem w 58,3% przypadków stalkingu prześladowcą jest lub był partner lub były partner ofiary.

Zasadnicze konteksty występowania stalkingu

Bazując na przeprowadzonych konsultacjach psychologicznych i prawnych, oraz w oparciu o wyniki pierwszych we Włoszech badań przekrojowych nad występowaniem stalkingu, Osservatorio Nazionale Stalking (2007) wyodrębniło 4 zasadnicze konteksty występowania stalkingu:

w około 55% stalking ma miejsce w obrębie pary,

w około 25% – dotyczy osób mieszkających razem,

w około 5% do stalkingu dochodzi w obrębie rodziny (dzieci, rodzeństwo, rodzice),

w około 15% stalking występuje w miejscu pracy zawodowej, lub szkoły, uczelni wyższej.

Celem podjęcia kroków w kierunku wczesnej prewencji zrealizowano pierwsze w Europie międzynarodowe badanie wskaźników przyszłych potencjalnych zachowań nękania i przemocy wśród młodzieży, mające na celu podjęcie próby zrozumienia możliwych motywacji, i dynamiki psychologicznych zachowań prowadzących do nękania i popełniania czynów nacechowanych przemocą. W Polsce grupę badawczą stanowiło ośmiuset nastolatków w wieku od 13 do 17 lat (młodzież gimnazjalna i uczniowie szkół średnich – techników i liceum. Badanie przeprowadzone zostało w marcu 2008 przez Justynę Skarżyńską-Sernaglia. Około 7% grupy badawczej wykazało statystycznie istotne nasilenie wskaźników predysponujących daną grupę do możliwych przyszłych zachowań nękania i postępowania nacechowanego przemocą. Są to dane niepokojące, wymagające jednak dalszego zgłębienia, a w dalszej konieczności – podjęcia stosownych oddziaływań prewencyjnych.

Szczegółowe informacje ad, działań podejmowanych przez AIPC, szczegółowe wyniki badań i przykłady przypadków stalkingu  dostępne są w języku polskim na stronach www.stalking.it. Istnieje możliwość przeprowadzenia przez AIPC szkoleń i superwizji dla psychologów, prawników, funkcjonariuszy policji, przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości, pedagogów i innych osób zainteresowanych problematyką stalkingu. Bliższe informacje uzyskać można na stronach www.stalking.it lub pisząc na adres info@stalking.it.

Massimo Lattanzi, Justyna Skarżyńska-Sernaglia,

Wszystkie dane, wyniki badań, kryteria diagnostyczne itp. są własnością Associazione Italiana di Psicologia e Criminologia i mogą być powielane i rozpowszechniane z podaniem materiałów źródłowych zawartych na stronach www.stalking.it

Lascia un commento